make a deploy observable and one command instead of a checklist

بالا آوردنِ نسخه‌ی جدید تا الان چند کارِ دستی به ترتیبِ درست بود (pull، نصبِ
وابستگی‌ها، مهاجرت، استاتیک، ری‌استارت) و فراموش شدنِ هر کدام اپ را می‌خواباند
با خطایی که از بیرون فقط «502 Bad Gateway» دیده می‌شد. همین الان هم سرور
دقیقاً به همین دلیل خوابیده: کامیتِ ac1b1af پکیجِ django-cors-headers را اضافه
کرد، و بدونِ pip install جنگو با ModuleNotFoundError بالا نمی‌آید.

deploy.sh همه را به ترتیب و idempotent انجام می‌دهد. pip install همیشه اجرا
می‌شود، نه فقط وقتی requirements عوض شده — تشخیصِ «عوض شده یا نه» خودش یک جای
فراموش‌شدنیِ دیگر است. آخرِ کار خودش سلامت را بررسی می‌کند و اگر بالا نیامده
باشد علت‌های رایج را چاپ می‌کند، به‌جای اینکه کسی بعداً از بیرون کشفش کند.

GET /api/health وضعیت را بدونِ احراز و بدونِ SSH بیرون می‌دهد: دیتابیس،
مهاجرت‌های اعمال‌نشده، کش، و شمارشِ پایه/درس/سوال روی همان سرور. مهم‌ترینش
مهاجرتِ اعمال‌نشده است — حالتی که اپ ظاهراً بالا می‌آید و بعد زیرِ بارِ واقعی
با خطای ستونِ ناموجود می‌شکند. عمداً هیچ سکرتی برنمی‌گرداند، فقط بله/خیرِ
«تنظیم شده».

۵۰۳ برمی‌گرداند وقتی دیتابیس/کش/مهاجرت خراب است تا پایشِ خودکار بتواند رویش
حساب کند؛ نبودِ محتوا خرابی حساب نمی‌شود ولی گزارش می‌شود.

Co-Authored-By: Claude Opus 5 <noreply@anthropic.com>

config/health.py

@@ -0,0 +1,119 @@
+"""
+GET /api/health — «آیا این سرور واقعاً سالم است؟»
+
+چرا لازم بود: تا امروز تنها راهِ فهمیدنِ اینکه دیپلوی درست نشسته یا نه، این
+بود که کسی از بیرون اپ را دستی امتحان کند و اگر چیزی غلط بود به آدمی که به
+سرور دسترسی دارد پیام بدهد. یعنی خرابی را همیشه آدم کشف می‌کرد، نه ابزار.
+این اندپوینت همان بررسی‌ها را از بیرون و بدونِ دسترسیِ SSH ممکن می‌کند.
+
+مهم‌ترین بررسی «مهاجرت‌های اعمال‌نشده» است: شایع‌ترین حالتِ خرابِ دیپلوی این
+است که کد pull شده ولی migrate اجرا نشده — اپ بالا می‌آید و بعد زیرِ بارِ
+واقعی با خطای ستونِ ناموجود می‌شکند.
+
+عمداً هیچ سکرتی برنمی‌گرداند: فقط بله/خیرِ «تنظیم شده» و شمارشِ محتوا.
+"""
+from django.conf import settings
+from django.core.cache import cache
+from django.db import connection
+from django.db.migrations.executor import MigrationExecutor
+from drf_spectacular.utils import extend_schema
+from rest_framework.permissions import AllowAny
+from rest_framework.response import Response
+from rest_framework.throttling import ScopedRateThrottle
+from rest_framework.views import APIView
+
+
+def _check_database() -> dict:
+    try:
+        with connection.cursor() as cursor:
+            cursor.execute('SELECT 1')
+            cursor.fetchone()
+        return {'ok': True, 'engine': connection.vendor}
+    except Exception as exc:  # noqa: BLE001
+        return {'ok': False, 'error': type(exc).__name__}
+
+
+def _check_migrations() -> dict:
+    """مهاجرتِ اعمال‌نشده یعنی دیپلوی نیمه‌کاره است."""
+    try:
+        executor = MigrationExecutor(connection)
+        targets = executor.loader.graph.leaf_nodes()
+        pending = executor.migration_plan(targets)
+        return {
+            'ok': not pending,
+            'pending': [f'{app}.{name}' for (app, name), _ in
+                        ((m.key, m) for m, _ in pending)],
+        }
+    except Exception as exc:  # noqa: BLE001
+        return {'ok': False, 'error': type(exc).__name__}
+
+
+def _check_cache() -> dict:
+    """با DEBUG=False کشِ مشترک اجباری است؛ throttle بدونش بی‌اثر می‌شود."""
+    try:
+        cache.set('health:probe', 'ok', 10)
+        return {'ok': cache.get('health:probe') == 'ok', 'backend': settings.CACHES['default']['BACKEND'].rsplit('.', 1)[-1]}
+    except Exception as exc:  # noqa: BLE001
+        return {'ok': False, 'error': type(exc).__name__}
+
+
+def _check_content() -> dict:
+    """
+    محتوا روی این سرور هست یا نه — بدونِ این، اپ سالم به نظر می‌رسد ولی
+    کاربر صفحه‌ی خالی می‌بیند.
+    """
+    try:
+        from content.models import Grade, Lesson, Question
+
+        grades = Grade.objects.count()
+        lessons = Lesson.objects.count()
+        questions = Question.objects.count()
+        return {
+            'ok': grades > 0 and lessons > 0,
+            'grades': grades,
+            'lessons': lessons,
+            'questions': questions,
+        }
+    except Exception as exc:  # noqa: BLE001
+        return {'ok': False, 'error': type(exc).__name__}
+
+
+def _check_integrations() -> dict:
+    """فقط «تنظیم شده یا نه» — هیچ کلیدی برنمی‌گردد."""
+    return {
+        'qdrant': bool(getattr(settings, 'QDRANT_API_KEY', '')),
+        'openai': bool(getattr(settings, 'OPENAI_API_KEY', '')),
+        'sms': bool(getattr(settings, 'KAVENEGAR_API_KEY', '')),
+    }
+
+
+class HealthView(APIView):
+    """
+    GET /api/health — وضعیتِ این نسخه‌ی مستقرشده.
+
+    ۲۰۰ یعنی سالم، ۵۰۳ یعنی چیزی واقعاً خراب است (دیتابیس، کش، یا مهاجرتِ
+    اعمال‌نشده). نبودِ محتوا خرابی حساب نمی‌شود ولی گزارش می‌شود.
+    """
+
+    permission_classes = [AllowAny]
+    authentication_classes = []
+    throttle_classes = [ScopedRateThrottle]
+    throttle_scope = 'health'
+
+    @extend_schema(tags=['System'], responses={200: dict, 503: dict})
+    def get(self, request):
+        checks = {
+            'database': _check_database(),
+            'migrations': _check_migrations(),
+            'cache': _check_cache(),
+            'content': _check_content(),
+        }
+        critical_ok = all(checks[k]['ok'] for k in ('database', 'migrations', 'cache'))
+
+        payload = {
+            'status': 'ok' if critical_ok else 'error',
+            'debug': bool(settings.DEBUG),
+            'checks': checks,
+            'integrations': _check_integrations(),
+        }
+        return Response(payload, status=200 if critical_ok else 503)

config/settings.py

@@ -333,6 +333,9 @@ REST_FRAMEWORK = {
         'affiliate_track': '10/hour',
         'payment_webhook': '60/hour',
         'payment_pay': '30/hour',
+        # /api/health برای پایشِ بیرونی است؛ باید مکرر قابلِ صدا زدن باشد
+        # ولی نه آن‌قدر که خودش به ابزارِ فشار تبدیل شود.
+        'health': os.environ.get('HEALTH_THROTTLE_RATE', '60/min'),
     },
 }
 

config/urls.py

@@ -10,6 +10,7 @@ from django.contrib import admin
 from django.http import JsonResponse
 from django.urls import include, path
 from django.views import defaults as django_default_views
+from config.health import HealthView
 from drf_spectacular.views import (
     SpectacularAPIView,
     SpectacularRedocView,
@@ -41,6 +42,9 @@ def handler500(request):
 urlpatterns = [
     path('admin/', admin.site.urls),
 
+    # بررسیِ سلامتِ نسخه‌ی مستقرشده — بدونِ احراز، برای پایشِ بیرونی.
+    path('api/health', HealthView.as_view(), name='health'),
+
     # OpenAPI schema + Swagger UI + Redoc
     path('api/schema/', SpectacularAPIView.as_view(), name='schema'),
     path('api/docs/', SpectacularSwaggerView.as_view(url_name='schema'), name='swagger-ui'),