MathApp/deploy.sh

#!/usr/bin/env bash
#
# دیپلویِ تدریسینو — یک دستور، نه یک فهرستِ کار.
#
#     ./deploy.sh
#
# چرا این فایل وجود دارد: تا امروز بالا آوردنِ نسخه‌ی جدید یعنی چند کارِ دستی
# به ترتیبِ درست (pull، نصبِ وابستگی‌ها، مهاجرت، فایل‌های استاتیک، ری‌استارت).
# فراموش شدنِ هر کدام، اپ را می‌خواباند و خطایش هم گویا نیست — مثلاً اضافه شدنِ
# یک پکیجِ جدید بدونِ `pip install` باعثِ ModuleNotFoundError موقعِ بالا آمدن
# می‌شود و کاربر فقط «502 Bad Gateway» می‌بیند. این اسکریپت همه را به ترتیب و
# idempotent انجام می‌دهد و آخرش خودش بررسی می‌کند که واقعاً بالا آمده یا نه.
#
# متغیرهای اختیاری:
#   TADRISINO_SERVICE   نامِ سرویسِ systemd برای ری‌استارت (مثلاً tadrisino)
#   TADRISINO_HEALTH_URL آدرسی که در پایان بررسی می‌شود
#   SKIP_PULL=1         بدونِ git pull (وقتی کد را دستی گذاشته‌اید)

set -euo pipefail

cd "$(dirname "$0")"

C_OK=$'\033[0;32m'; C_ERR=$'\033[0;31m'; C_WARN=$'\033[0;33m'; C_OFF=$'\033[0m'
step()  { printf '\n%s▸ %s%s\n' "$C_OK" "$1" "$C_OFF"; }
warn()  { printf '%s⚠ %s%s\n' "$C_WARN" "$1" "$C_OFF"; }
fail()  { printf '%s✖ %s%s\n' "$C_ERR" "$1" "$C_OFF" >&2; exit 1; }

# اگر TADRISINO_HEALTH_URL ست نباشد چند آدرس امتحان می‌شود: پورتِ محلی ممکن
# است فرق کند (سوکتِ یونیکس، پورتِ دیگر)، و در آن حالت دیپلویِ موفق هم پیامِ
# خطا می‌گرفت. آدرسِ عمومی نشان می‌دهد سرویس واقعاً از بیرون جواب می‌دهد.
if [ -n "${TADRISINO_HEALTH_URL:-}" ]; then
  HEALTH_URLS=("$TADRISINO_HEALTH_URL")
else
  HEALTH_URLS=(
    "http://127.0.0.1:8000/api/health"
    "http://127.0.0.1:8000/api/health/"
    "https://api.math.tadrisino2.ir/api/health"
    "https://api.math.tadrisino2.ir/api/health/"
  )
fi

# ─── ۱. کدِ تازه ────────────────────────────────────────────────────────────
if [ "${SKIP_PULL:-0}" != "1" ]; then
  step "گرفتنِ کدِ تازه"
  # امضای خودِ این فایل قبل از pull. توضیحش پایین‌تر.
  SELF_BEFORE="$(cksum "$0" 2>/dev/null || true)"
  git pull --ff-only || fail "git pull نشد. اگر تغییرِ محلی دارید اول تعیین تکلیفش کنید."

  # اگر همین اسکریپت در pull عوض شد، نسخه‌ی تازه از اول اجرا می‌شود.
  #
  # چرا لازم است: bash اسکریپت را یک‌جا نمی‌خواند، حین اجرا از روی دیسک ادامه
  # می‌دهد. پس وقتی pull همین فایل را زیر پای خودش عوض می‌کند، ادامه‌ی اجرا
  # مخلوطی از نسخه‌ی قدیم و جدید می‌شود. یک بار همین اتفاق افتاد: نسخه‌ی قدیمی
  # که هنوز در حال اجرا بود سرویسِ تیمِ دیگری را ری‌استارت کرد، در حالی که
  # نسخه‌ی اصلاح‌شده همان لحظه روی دیسک نشسته بود.
  #
  # DEPLOY_REEXEC جلوی حلقه‌ی بی‌پایان را می‌گیرد: نسخه‌ی تازه دیگر خودش را
  # صدا نمی‌زند چون بعد از pullِ دوم دیگر چیزی عوض نمی‌شود.
  if [ "${DEPLOY_REEXEC:-0}" != "1" ] \
     && [ -n "$SELF_BEFORE" ] \
     && [ "$SELF_BEFORE" != "$(cksum "$0" 2>/dev/null || true)" ]; then
    printf '  این اسکریپت خودش به‌روز شد؛ نسخه‌ی تازه از اول اجرا می‌شود.\n'
    DEPLOY_REEXEC=1 SKIP_PULL=1 exec "$0" "$@"
  fi
else
  step "گرفتنِ کد رد شد (SKIP_PULL=1)"
fi
printf '  کامیتِ فعلی: %s\n' "$(git rev-parse --short HEAD) $(git log -1 --format=%s)"

# ─── ۲. محیطِ پایتون ────────────────────────────────────────────────────────
step "فعال‌سازیِ محیطِ مجازی"
if [ -d venv ]; then
  # set -u موقتاً خاموش: اسکریپت‌های activate قدیمی به PS1 بدونِ محافظ دست
  # می‌زنند و زیرِ set -u با «unbound variable» کلِ دیپلوی را می‌خوابانند.
  set +u
  # shellcheck disable=SC1091
  source venv/bin/activate
  set -u
  printf '  venv فعال شد\n'
elif [ -n "${VIRTUAL_ENV:-}" ]; then
  printf '  از venv فعالِ فعلی استفاده می‌شود: %s\n' "$VIRTUAL_ENV"
else
  warn "هیچ venv ای پیدا نشد؛ از پایتونِ سیستم استفاده می‌شود."
fi

# ─── ۳. وابستگی‌ها ──────────────────────────────────────────────────────────
# همیشه اجرا می‌شود، نه فقط وقتی requirements عوض شده: تشخیصِ «عوض شده یا نه»
# خودش یک جای فراموش‌شدنیِ دیگر است، و pip وقتی همه‌چیز نصب است سریع تمام می‌کند.
step "نصبِ وابستگی‌ها"
PIP_ARGS=(-r requirements.txt --disable-pip-version-check)
if [ -n "${PIP_INDEX_URL:-}" ]; then
  printf '  از ایندکسِ %s استفاده می‌شود\n' "$PIP_INDEX_URL"
fi
python -m pip install "${PIP_ARGS[@]}" \
  || fail "نصبِ وابستگی‌ها شکست خورد. اگر pypi.org تایم‌اوت می‌دهد، این را امتحان کنید:
      PIP_INDEX_URL=https://mirror-pypi.runflare.com/simple ./deploy.sh"

# ─── ۳.۵ تنظیماتِ مؤثر ─────────────────────────────────────────────────────
# اینجا عمداً چیزی را اجباری نمی‌کنیم: تنظیماتِ پروژه خودش پیش‌فرضِ سالم دارد و
# با فایلِ خالی هم بالا می‌آید. تکرارِ آن منطق در این اسکریپت یعنی دو جا که
# باید هم‌زمان به‌روز بمانند — و همان باعث می‌شد دیپلویِ درست هم رد شود.
# پس فقط از خودِ جنگو می‌پرسیم چه چیزی واقعاً فعال است (شاملِ مقادیرِ .env).
step "تنظیماتِ مؤثر"
python - <<'PYCHECK' || fail "تنظیمات اصلاً بار نشد؛ هیچ تغییری اعمال نشد."
import os

import django

os.environ.setdefault('DJANGO_SETTINGS_MODULE', 'config.settings')
django.setup()
from django.conf import settings

print(f'  DEBUG          : {settings.DEBUG}')
print(f'  ALLOWED_HOSTS  : {", ".join(settings.ALLOWED_HOSTS) or "—"}')
print(f'  CORS مجاز      : {", ".join(settings.CORS_ALLOWED_ORIGINS) or "—"}')
print(f'  کش             : {settings.CACHES["default"]["BACKEND"].rsplit(".", 1)[-1]}')
if os.environ.get('DJANGO_SECRET_KEY'):
    key_source = 'از متغیرِ محیطی'
elif settings.DEBUG:
    key_source = 'کلیدِ ثابتِ حالتِ توسعه (در پروداکشن استفاده نمی‌شود)'
else:
    key_source = 'تولیدشده و ذخیره‌شده در .django_secret_key'
print(f'  کلیدِ امضا      : {key_source}')

if settings.DEBUG:
    print()
    print('  ⚠ DEBUG روشن است. روی سرورِ عمومی یعنی:')
    print('      • صفحه‌های خطا کلِ تنظیمات و traceback را نشان می‌دهند')
    print('      • کدِ ورودِ 0000 برای هر شماره‌ای پذیرفته می‌شود')
if 'LocMem' in settings.CACHES['default']['BACKEND'] and not settings.DEBUG:
    print('  ⚠ بدونِ Redis محدودیتِ نرخ بینِ workerها مشترک نیست (CACHE_URL).')
PYCHECK

# ─── ۴. دیتابیس ────────────────────────────────────────────────────────────
step "اعمالِ مهاجرت‌های دیتابیس"
python manage.py migrate --noinput || fail "migrate شکست خورد؛ سرویس ری‌استارت نشد."

# محتوا هم مثلِ کد از ریپو می‌آید (content/seed/). بدونِ این، یک سرورِ تازه
# دیتابیسِ خالی دارد و `/api/grades` جوابِ `{"grades": []}` می‌دهد — یعنی هر
# صفحه‌ی اپ خالی بالا می‌آید و به‌نظر خراب می‌رسد.
#
# ایدمپوتنت و بدونِ حذف است، پس اجرای هر باره بی‌خطر است. شکستش دیپلوی را
# نمی‌خواباند: کدِ تازه بهتر از کدِ قدیمی است حتی اگر سید نخورده باشد.
step "محتوای پایه"
python manage.py seed_content 2>&1 | sed 's/^/  /' \
  || warn "seed_content شکست خورد؛ کد به‌روز شد ولی محتوا دست‌نخورده ماند."

# ─── ۵. فایل‌های استاتیک ───────────────────────────────────────────────────
# بی‌قید و شرط اجرا می‌شود، حتی وقتی DEBUG روشن است.
#
# قبلاً این مرحله وقتی DEBUG=1 بود رد می‌شد، چون در آن حالت whitenoise از
# finders می‌خواند و جمع‌آوری لازم نبود. ولی این یعنی درستیِ دیپلوی به
# ترتیبِ کارهای یک آدم گره می‌خورد: اگر کسی با DEBUG روشن دیپلوی کند و بعد
# DEBUG را خاموش کند، جنگو دنبالِ فایل‌هایی می‌گردد که هیچ‌وقت جمع نشدند و
# پنلِ ادمین بدونِ CSS بالا می‌آید — بدونِ هیچ خطایی در لاگ. دقیقاً همین
# روی سرور اتفاق افتاد.
#
# هزینه‌اش چند ثانیه است و idempotent هم هست، پس همیشه اجرا می‌شود.
step "جمع‌آوریِ فایل‌های استاتیک"
python manage.py collectstatic --noinput >/dev/null \
  || warn "collectstatic شکست خورد؛ پنلِ ادمین ممکن است بدونِ CSS بالا بیاید."
printf '  انجام شد.\n'

# ─── ۶. بررسی‌های پیش از راه‌اندازی ────────────────────────────────────────
step "بررسیِ تنظیماتِ استقرار"
python manage.py check --deploy 2>&1 | sed 's/^/  /' || true

# ─── ۷. ری‌استارت ──────────────────────────────────────────────────────────
step "ری‌استارتِ سرویس"
SERVICE="${TADRISINO_SERVICE:-}"
if [ -z "$SERVICE" ] && command -v systemctl >/dev/null 2>&1; then
  # `systemctl cat` تنها بررسیِ قابلِ اتکاست: list-unit-files حتی وقتی چیزی
  # پیدا نکند هم کدِ ۰ برمی‌گرداند.
  # عمداً نامِ عامِ `gunicorn` در این فهرست نیست. روی سرورِ واقعی چند اپِ
  # مختلف کنارِ هم هستند و یک `gunicorn.service` وجود دارد که مالِ تیمِ
  # دیگری است — حدس زدنِ آن یعنی ری‌استارت کردنِ سرویسِ یک نفرِ دیگر. اگر
  # نامِ سرویس در این فهرست نبود، TADRISINO_SERVICE را صریح بدهید.
  for candidate in zareian-mathapp gunicorn-mathapp tadrisino tadrisino-api; do
    if systemctl cat "${candidate}.service" >/dev/null 2>&1; then
      SERVICE="$candidate"; break
    fi
  done
fi

RESTART_OK=0
if [ -n "$SERVICE" ]; then
  # زمانِ بالا آمدنِ سرویس قبل و بعد مقایسه می‌شود.
  #
  # چرا: قبلاً فقط خروجیِ `systemctl restart` نگاه می‌شد و بعد سلامت از روی
  # آدرسِ عمومی چک می‌شد. ولی وقتی ری‌استارت شکست می‌خورد، پروسه‌ی *قدیمی*
  # هنوز بالا بود و همان ۲۰۰ را می‌داد — یعنی اسکریپت «✓ سالم» می‌گفت در
  # حالی که کدِ جدید اصلاً بار نشده بود. روی سرور دو روز همین‌طور ماند: کد و
  # محتوا و فایل‌های استاتیک روی دیسک بودند و هیچ‌کدام سرو نمی‌شدند.
  BEFORE="$(systemctl show "$SERVICE" -p ActiveEnterTimestamp --value 2>/dev/null || true)"
  if sudo systemctl restart "$SERVICE"; then
    AFTER="$(systemctl show "$SERVICE" -p ActiveEnterTimestamp --value 2>/dev/null || true)"
    if [ -z "$BEFORE" ] || [ -z "$AFTER" ]; then
      # نتوانستیم ثابت کنیم ری‌استارت شده. «نمی‌دانم» را موفقیت حساب نمی‌کنیم —
      # همین اشتباه بود که دو روز پنهان ماند.
      warn "زمانِ بالا آمدنِ $SERVICE خوانده نشد، پس ری‌استارت تأیید نشد.
      خودتان بررسی کنید: systemctl status $SERVICE"
    elif [ "$BEFORE" = "$AFTER" ]; then
      warn "دستورِ ری‌استارت خطا نداد ولی سرویس بالا نیامد (هنوز از $BEFORE در حال اجراست).
      یعنی کدِ جدید بار نشده. لاگ: sudo journalctl -u $SERVICE -n 50 --no-pager"
    else
      RESTART_OK=1
      printf '  سرویسِ %s ری‌استارت شد\n' "$SERVICE"
    fi
  else
    warn "ری‌استارتِ $SERVICE شکست خورد (شاید sudo رمز می‌خواهد). خودتان اجرا کنید:
      sudo systemctl restart $SERVICE"
  fi
else
  warn "سرویسِ systemd پیدا نشد؛ خودتان ری‌استارت کنید، مثلاً:
      sudo systemctl restart <نامِ سرویس>
  و برای اینکه دفعه‌ی بعد خودکار شود:
      TADRISINO_SERVICE=<نامِ سرویس> ./deploy.sh"
fi

# ─── ۸. آیا واقعاً بالا آمد؟ ───────────────────────────────────────────────
step "بررسیِ سلامت"
CODE=000; BODY=""
for attempt in 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10; do
  for url in "${HEALTH_URLS[@]}"; do
    # یک درخواست، نه دو تا: دو فراخوانیِ جدا می‌توانست دو وضعیتِ متفاوت ببیند.
    RESPONSE="$(curl -s -m 10 -w '\n%{http_code}' "$url" 2>/dev/null || printf '\n000')"
    CODE="${RESPONSE##*$'\n'}"
    BODY="${RESPONSE%$'\n'*}"
    if [ "$CODE" = "200" ]; then
      printf '%s✓ سرویس سالم بالا آمد%s  (%s)\n' "$C_OK" "$C_OFF" "$url"
      printf '%s\n' "$BODY" | python -m json.tool 2>/dev/null | sed 's/^/  /' || printf '  %s\n' "$BODY"
      # ۲۰۰ گرفتن به‌تنهایی یعنی «چیزی جواب می‌دهد»، نه «کدِ جدید بالاست».
      if [ "$RESTART_OK" != "1" ]; then
        warn "ولی سرویس ری‌استارت نشد — این جوابْ از پروسه‌ی قدیمی است و کدِ
      جدید هنوز سرو نمی‌شود. تا ری‌استارت نکنید دیپلوی ناتمام است."
        exit 1
      fi
      exit 0
    fi
  done
  sleep 3
done
printf '  آدرس‌های امتحان‌شده: %s\n' "${HEALTH_URLS[*]}" >&2

printf '%s✖ سرویس بعد از ۳۰ ثانیه هنوز سالم نیست (آخرین کد: %s)%s\n' "$C_ERR" "$CODE" "$C_OFF" >&2
printf '%s\n' "$BODY" | head -c 600 >&2; echo >&2
cat >&2 <<'HINT'

  لاگ را ببینید:
      sudo journalctl -u <نامِ سرویس> -n 60 --no-pager
  رایج‌ترین علت‌ها:
      ModuleNotFoundError   → وابستگیِ جدید نصب نشده (این اسکریپت باید حلش می‌کرد)
      ImproperlyConfigured  → متغیرِ محیطیِ لازم ست نیست (SECRET_KEY / CACHE_URL)
      502 از nginx          → پروسه‌ی جنگو اصلاً بالا نیامده
HINT
exit 1