Files
MathApp/content/views.py
Zareian 0580aec7b0 harden OTP for real SMS and close the second audit round
Kavenegar is being switched on, so every OTP request now costs credit:
- phone numbers are normalised to 09XXXXXXXXX everywhere (login, OTP,
  family invite, TEST_LOGIN_PHONES keys) and existing rows are migrated;
  non-Iranian and landline numbers are rejected before any SMS
- cooldown and a daily per-phone cap are counted in the database, so the
  three gunicorn workers no longer triple them
- a global daily OTP SMS cap (default 300) stops SMS pumping
- per-IP rates widened for CGNAT / school Wi-Fi (env-overridable)
- provider message id is logged; SMS text warns not to share the code

Second audit round: an offer no longer shortens a longer paid plan,
Zarinpal error bodies no longer 500, island XP reaches the parent report,
a non-numeric questionId no longer 500s after the answer is generated.

596 tests green.

Co-Authored-By: Claude Opus 5.5 <noreply@anthropic.com>
2026-09-25 12:28:06 +03:30

1042 lines
50 KiB
Python
Raw Blame History

This file contains ambiguous Unicode characters
This file contains Unicode characters that might be confused with other characters. If you think that this is intentional, you can safely ignore this warning. Use the Escape button to reveal them.
import logging
from django.conf import settings
from django.core.cache import cache
from django.db import IntegrityError, transaction
from django.db.models import Count, F, Prefetch
from django.http import Http404
import random
from django.shortcuts import get_object_or_404
from drf_spectacular.types import OpenApiTypes
from drf_spectacular.utils import OpenApiParameter, extend_schema
from rest_framework import status
from rest_framework.exceptions import NotFound, PermissionDenied, ValidationError
from rest_framework.permissions import IsAuthenticated
from rest_framework.response import Response
from rest_framework.throttling import ScopedRateThrottle
from rest_framework.views import APIView
from progress.models import UserHearts, UserStats
from subscription.services import has_unlimited_hearts
from .services import (
grade_progress_percent, mark_node_completed_by_quiz, next_node_after,
playable_lesson_ids, quiz_completed_node_ids, verified_correct_count,
)
from .models import (
Choice, Grade, Lesson, Node, NodeProgress, Question, QuestionReport, UserAnswer,
UserLessonCompletion, UserNodeCompletion,
)
from .serializers import (
AnswerRequestSerializer,
AnswerResponseSerializer,
GradesListResponseSerializer,
HomeResponseSerializer,
LessonCompleteRequestSerializer,
LessonCompleteResponseSerializer,
LessonIntroResponseSerializer,
LessonQuestionsResponseSerializer,
NodeLessonsResponseSerializer,
NodeQuizCompleteRequestSerializer,
NodeQuizCompleteResponseSerializer,
NodeQuizResponseSerializer,
NodeProgressListResponseSerializer,
QuestionReportRequestSerializer,
QuestionReportResponseSerializer,
)
logger = logging.getLogger(__name__)
class GuestAwareContentThrottle(ScopedRateThrottle):
"""
مشترک با GuestAwareAIThrottle/GuestAwareFamilyThrottle/GuestAwareDiscountThrottle
و مشابه‌هاش: چون GuestSessionView با هر deviceId جدید یک pk تازه می‌سازه،
throttleِ استانداردِ بر اساسِ user.pk با چرخشِ حسابِ مهمان دور زده می‌شه —
درحالی‌که answer/complete اثرِ جانبیِ ماندگار (هارت، xp/coins/progress) دارن.
برای همین فقط کاربرهای مهمان با IP کلید می‌خورن؛ کاربرهای غیرمهمان مثلِ قبل بر اساسِ pk.
"""
def get_cache_key(self, request, view):
user = request.user
if user and user.is_authenticated and getattr(user, 'is_guest', False):
ident = f'guest-ip:{self.get_ident(request)}'
elif user and user.is_authenticated:
ident = user.pk
else:
ident = self.get_ident(request)
return self.cache_format % {'scope': self.scope, 'ident': ident}
# --- کشِ داده‌ی شبهِ‌ثابتِ برنامه‌ی درسی -------------------------------------
# گریدها و درختِ unit/node/lesson تقریباً هیچ‌وقت عوض نمی‌شوند ولی روی هر بار
# باز شدنِ اپ خوانده می‌شوند. یک نسخه‌کلیدِ مشترک نگه می‌داریم که با هر تغییرِ
# محتوا (سیگنال در content/receivers.py) یک واحد جلو می‌رود و همه‌ی کلیدهای
# کشِ محتوا را یک‌جا باطل می‌کند. دیتای per-user (پیشرفت/آمار) کش نمی‌شود.
_CURRICULUM_VERSION_KEY = 'content:curriculum:ver'
_CACHE_TTL = 3600
def curriculum_version() -> int:
return cache.get_or_set(_CURRICULUM_VERSION_KEY, 1, None) or 1
def bump_curriculum_version() -> None:
try:
cache.incr(_CURRICULUM_VERSION_KEY)
except ValueError:
cache.set(_CURRICULUM_VERSION_KEY, curriculum_version() + 1, None)
def _grades_payload() -> dict:
key = f'content:grades:v{curriculum_version()}'
def build():
# lessonCount در یک کوئری می‌آید؛ بدونش فرانت نمی‌فهمد کدام پایه
# هنوز خالی است و کاربر صفحه‌ی خالی می‌بیند.
grades = Grade.objects.annotate(
_lessons=Count('units__nodes__lessons', distinct=True),
).order_by(F('number').asc(nulls_last=True), 'id')
return {'grades': [
{'id': g.id, 'number': g.number, 'title': g.title, 'icon': g.icon,
'color': g.color, 'lessonCount': g._lessons}
for g in grades
]}
return cache.get_or_set(key, build, _CACHE_TTL)
# پالت و آیکونِ پیش‌فرضِ کارتِ مبحث — هر دو از خودِ اپ گرفته شده‌اند
# (رنگ‌های موجود در طرح، و آیکون‌هایی که از lucide وارد می‌شوند)، تا تا وقتی
# کسی از پنلِ ادمین مقدارِ دلخواه نگذاشته، کارت‌ها بی‌رنگ نمانند.
#
# چرخشی و بر اساسِ جایگاهِ مبحث است، نه تصادفی: رنگ نباید بینِ دو درخواست
# عوض شود، و دو مبحثِ کنارِ هم نباید یک‌رنگ دربیایند.
_NODE_COLORS = ['#ED6956', '#91ADC6', '#97C0C0', '#9B7BFF', '#FF7A3D']
_NODE_ICONS = ['Grid3x3', 'TrendingUp', 'LineChart', 'Sigma', 'Compass', 'Repeat']
def _grade_tree(grade_id: int):
"""اسکلتِ گریدِ [{id,title,nodes:[{id,title,lesson_ids}]}] — بدونِ status/دیتای کاربر.
None یعنی گریدِ ناموجود؛ [] یعنی گریدِ موجودِ بدونِ واحد."""
# tree2: هر node حالا `playable_ids` هم دارد؛ کلیدِ ساختارِ قبلی باطل شد.
key = f'content:tree2:grade:{grade_id}:v{curriculum_version()}'
cached = cache.get(key)
if cached is not None:
return None if cached is False else cached
if not Grade.objects.filter(pk=grade_id).exists():
cache.set(key, False, _CACHE_TTL)
return None
units = (
Grade.objects.get(pk=grade_id)
.units.prefetch_related(Prefetch(
'nodes__lessons',
queryset=Lesson.objects.annotate(question_total=Count('questions')),
)).all()
)
tree = []
position = 0 # شمارنده‌ی سراسریِ مبحث در این پایه، برای چرخشِ رنگ
for unit in units:
nodes = []
for node in unit.nodes.all():
nodes.append({
'id': str(node.id),
'title': node.title,
'icon': node.icon or _NODE_ICONS[position % len(_NODE_ICONS)],
'color': node.color or _NODE_COLORS[position % len(_NODE_COLORS)],
'lesson_ids': [lsn.id for lsn in node.lessons.all()],
# فقط درس‌هایی که سوال دارند؛ درسِ بی‌سوال را نمی‌شود «تمام» کرد
# (اپ برایش دکمه‌ی شروع ندارد)، پس نباید جزیره را قفل نگه دارد.
'playable_ids': playable_lesson_ids(
(lsn.id, lsn.question_total) for lsn in node.lessons.all()
),
})
position += 1
tree.append({
'id': str(unit.id),
'title': unit.title,
'blurb': unit.blurb,
'nodes': nodes,
})
cache.set(key, tree, _CACHE_TTL)
return tree
class GradesListView(APIView):
"""GET /api/grades — لیست پایه‌ها"""
throttle_scope = 'read'
throttle_classes = [GuestAwareContentThrottle]
@extend_schema(responses=GradesListResponseSerializer, tags=['Curriculum (content)'])
def get(self, request):
return Response(GradesListResponseSerializer(_grades_payload()).data)
def _record_streak(user_id):
"""
فعالیتِ امروز را در استریک ثبت می‌کند. خطایش هرگز نباید ثبتِ پاسخ یا
تمام شدنِ درس را خراب کند — استریک تزئینی است، پیشرفت نیست.
"""
try:
from progress.services import record_activity
record_activity(user_id)
except Exception: # noqa: BLE001
logger.exception('streak: ثبتِ فعالیتِ کاربر %s شکست خورد', user_id)
def _node_status(lesson_ids, completed_ids, is_first_unlocked_candidate, quiz_completed=False):
# آزمونِ مبحث تمام شده → مبحث تمام است، مستقل از تک‌تکِ درس‌ها.
if quiz_completed:
return 'completed'
if not lesson_ids:
return 'locked'
done = sum(1 for lid in lesson_ids if lid in completed_ids)
if done >= len(lesson_ids):
return 'completed'
if done > 0 or is_first_unlocked_candidate:
return 'unlocked'
return 'locked'
class HomeView(APIView):
"""GET /api/home?grade — نقشه‌ی مهارت‌ها + آمار (ادغام‌شده)"""
# userId همیشه از request.user.id (توکن معتبر) گرفته می‌شود، نه ورودی کلاینت (IDOR).
permission_classes = [IsAuthenticated]
throttle_scope = 'read'
throttle_classes = [GuestAwareContentThrottle]
@extend_schema(
parameters=[
OpenApiParameter('gradeId', OpenApiTypes.INT, required=False,
description='پایه‌ای که نقشه‌اش خواسته می‌شود؛ '
'بدونِ آن، پایه‌ی ذخیره‌شده‌ی خودِ کاربر.'),
OpenApiParameter('grade', OpenApiTypes.INT, required=False,
deprecated=True, description='نامِ قدیمیِ gradeId.'),
],
responses=HomeResponseSerializer,
tags=['Curriculum (content)'],
)
def get(self, request):
user_id = request.user.id
# ⚠️ پیش‌تر فقط پارامترِ صریحِ ?grade= خوانده می‌شد و پایه‌ی ذخیره‌شده‌ی
# خودِ کاربر نادیده می‌ماند؛ نتیجه این بود که اپ در «آشنایی» پایه را ثبت
# می‌کرد و بعد صفحه‌ی خانه خالی برمی‌گشت. حالا پارامتر اولویت دارد (برای
# مرورِ پایه‌ی دیگر) و در نبودش پایه‌ی خودِ کاربر ملاک است.
# هر دو نام پذیرفته می‌شوند. نامِ درست `gradeId` است — با بقیه‌ی API
# یکی است (profile و /user/grade هم gradeId می‌گویند) — ولی نسخه‌ی
# اولِ این اندپوینت `grade` بود و کلاینت‌هایی با همان بیرون رفته‌اند.
# پذیرفتنِ هر دو ارزان است؛ نپذیرفتن یعنی انتخابِ پایه بی‌صدا نادیده
# گرفته می‌شود و کاربر نقشه‌ی پایه‌ی دیگری را می‌بیند.
grade_param = (request.query_params.get('gradeId')
or request.query_params.get('grade'))
if grade_param:
try:
grade_id = int(grade_param)
except (TypeError, ValueError):
raise Http404
else:
grade_id = request.user.grade_id
tree = []
if grade_id:
tree = _grade_tree(grade_id)
if tree is None:
# پایه‌ای که کاربر ذخیره کرده ممکن است بعداً حذف شده باشد؛ آن
# حالت خطا نیست، فقط نقشه‌ی خالی است. ولی ?grade=ی که کاربر
# صریحاً خواسته و وجود ندارد، ۴۰۴ است.
if grade_param:
raise Http404
tree = []
# همه‌ی lesson_idهای کامل‌شده‌ی این کاربر در همین گرید — یک کوئری،
# مستقل از تعدادِ node (رفعِ N+1).
all_lesson_ids = [lid for unit in tree for node in unit['nodes'] for lid in node['lesson_ids']]
# مخرجِ درصدِ پیشرفت: فقط درس‌های سوال‌دار (همان که جزیره را تمام می‌کند).
all_playable_ids = [
lid for unit in tree for node in unit['nodes']
for lid in (node.get('playable_ids') or node['lesson_ids'])
]
completed_ids = set()
if all_lesson_ids:
completed_ids = set(
UserLessonCompletion.objects.filter(
user_id=user_id, lesson_id__in=all_lesson_ids
).values_list('lesson_id', flat=True)
)
tree_node_ids = [int(node['id']) for unit in tree for node in unit['nodes']]
quiz_done = quiz_completed_node_ids(user_id, tree_node_ids)
# جزیره‌ای که یک بار تمام شده، تمام می‌ماند. بدونِ این، اضافه شدنِ اولین
# سوال به یک درسِ بی‌سوال (از ادمین) جزیره‌ی تمام‌شده را باز می‌کرد و
# جزیره‌ی بعدیِ دانش‌آموز را دوباره قفل می‌کرد — پیشرفت عقب می‌رفت.
finished = quiz_done | set(
NodeProgress.objects.filter(
user_id=user_id, node_id__in=tree_node_ids, status='completed',
).values_list('node_id', flat=True)
)
units_payload = []
for unit in tree:
node_payload = []
unlock_next = True # اولین نودِ قفل‌نشده در هر واحد، باز می‌مونه
for node in unit['nodes']:
playable = node.get('playable_ids') or node['lesson_ids']
node_status = _node_status(
playable, completed_ids, unlock_next,
quiz_completed=int(node['id']) in finished,
)
next_lesson_id = next(
(lid for lid in playable if lid not in completed_ids),
playable[0] if playable else None,
)
if node_status != 'completed':
unlock_next = False
node_payload.append({
'id': node['id'],
'title': node['title'],
'icon': node.get('icon', ''),
'color': node.get('color', ''),
'status': node_status,
'lessonIds': (
[next_lesson_id] + [lid for lid in node['lesson_ids'] if lid != next_lesson_id]
if next_lesson_id is not None else node['lesson_ids']
),
'nextLessonId': next_lesson_id,
})
units_payload.append({
'id': unit['id'],
'title': unit['title'],
'blurb': unit.get('blurb', ''),
'nodes': node_payload,
})
# درصدِ پیشرفت برای همین پایه‌ای که نقشه‌اش نشان داده می‌شود، زنده از
# همین داده‌ها: درس‌های تمام‌شده + همه‌ی درس‌های مبحث‌هایی که آزمونشان
# تمام شده. UserStats.progress_percent فقط در لحظه‌ی تکمیل به‌روز
# می‌شود و به پایه‌ی دیگر (?gradeId=) ربطی ندارد.
playable_set = set(all_playable_ids)
done_lessons = set(completed_ids) & playable_set
for unit in tree:
for node in unit['nodes']:
if int(node['id']) in quiz_done:
done_lessons.update(playable_set.intersection(node['lesson_ids']))
progress_percent = (
round(min(len(done_lessons) / len(playable_set), 1.0) * 100, 2)
if playable_set else 0
)
stats = UserStats.objects.filter(user_id=user_id).first()
stats_payload = {
'progressPercent': progress_percent,
'xp': stats.xp if stats else 0,
'coins': stats.coins if stats else 0,
}
data = {'units': units_payload, 'stats': stats_payload}
return Response(HomeResponseSerializer(data).data)
class LessonIntroView(APIView):
"""GET /api/lessons/{id}/intro"""
@extend_schema(responses=LessonIntroResponseSerializer, tags=['Curriculum (content)'])
def get(self, request, lesson_id):
lesson = get_object_or_404(Lesson, pk=lesson_id)
data = {
'lessonId': str(lesson.id),
'title': lesson.title,
'kind': lesson.kind,
'introText': lesson.intro_text,
'example': lesson.example,
'steps': lesson.steps or [],
'videoUrl': lesson.video_url,
'durationMinutes': lesson.duration_minutes,
'mascotAnimation': lesson.mascot_animation,
'questionCount': lesson.questions.count(),
}
return Response(LessonIntroResponseSerializer(data).data)
class LessonQuestionsView(APIView):
"""GET /api/lessons/{id}/questions"""
@extend_schema(responses=LessonQuestionsResponseSerializer, tags=['Curriculum (content)'])
def get(self, request, lesson_id):
lesson = get_object_or_404(Lesson, pk=lesson_id)
questions = lesson.questions.prefetch_related('choices').all()
data = {'questions': [
{
'id': str(q.id),
'type': q.type,
'prompt': q.prompt,
'options': [{'id': str(c.id), 'value': c.value} for c in q.choices.all()],
}
for q in questions
]}
return Response(LessonQuestionsResponseSerializer(data).data)
class QuestionAnswerView(APIView):
"""POST /api/questions/{id}/answer — ثبت پاسخ"""
# userId همیشه از request.user.id گرفته می‌شود، نه ورودی کلاینت.
permission_classes = [IsAuthenticated]
# Idempotency-Key فقط جلوی retry با همون کلید رو می‌گیره، نه حجمِ درخواست‌های
# *متفاوت* که هرکدوم UserAnswer جدید می‌سازن و هارت/NodeProgress رو تغییر می‌دن؛
# برای همون GuestAwareContentThrottle لازمه (نگاه کنید به تعریفش بالا).
throttle_scope = 'question_answer'
throttle_classes = [GuestAwareContentThrottle]
@extend_schema(
request=AnswerRequestSerializer,
responses=AnswerResponseSerializer,
parameters=[
OpenApiParameter(
'Idempotency-Key', OpenApiTypes.STR, OpenApiParameter.HEADER, required=False,
description=(
'کلید اختیاری idempotency (مثل payment و lesson/complete). اگه ست '
'بشه، رتری/دابل‌کلیکِ همون submit با همون کلید، دوباره ردیفِ پاسخ/'
'کسرِ هارتِ تکراری نمی‌سازه و نتیجه‌ی همون پاسخِ قبلاً ثبت‌شده '
'برگردونده می‌شه.'
),
),
],
tags=['Curriculum (content)'],
)
def post(self, request, question_id):
question = get_object_or_404(Question, pk=question_id)
serializer = AnswerRequestSerializer(data=request.data)
serializer.is_valid(raise_exception=True)
selected_option_id = serializer.validated_data['selectedOptionId']
choice = get_object_or_404(Choice, pk=selected_option_id, question=question)
correct_choice = question.choices.filter(is_correct=True).first()
user_id = request.user.id
xp_earned = 10 if choice.is_correct else 0
idempotency_key = request.headers.get('Idempotency-Key') or None
# درخواست تکراری با همین کلید: نتیجه‌ی قبلی بدون کسر دوباره‌ی هارت برگردانده می‌شود.
if idempotency_key:
existing = UserAnswer.objects.filter(
user_id=user_id, question=question, idempotency_key=idempotency_key,
).first()
if existing is not None:
hearts = UserHearts.objects.filter(user_id=user_id).first()
data = {
'correct': existing.correct,
'correctOptionId': str(correct_choice.id) if correct_choice else '',
'xpEarned': existing.xp_earned,
'heartsRemaining': hearts.current_hearts if hearts else 5,
'mascotMood': 'happy' if existing.correct else 'encourage',
}
return Response(AnswerResponseSerializer(data).data)
# اتمیک: ثبت پاسخ + کسر هارت باید یک واحد باشند. UserHearts زیر قفل
# خوانده/کم می‌شود تا lost update در پاسخ‌های هم‌زمان رخ ندهد. قید یکتاییِ
# سطح DB (uniq_user_answer_idempotency_key) جلوی ثبت دوباره با همان کلید را می‌گیرد.
# قلبِ صفر = نمی‌شود جواب داد (مثلِ دولینگو). بدونِ این، «قلبِ نامحدود»
# (تنها مزیتِ واقعیِ اشتراک) فقط در ظاهرِ اپ وجود داشت و با صدا زدنِ
# مستقیمِ API دور زده می‌شد. پشتِ HEARTS_ENFORCED است چون فرانتِ فعلی
# برای این ۴۰۳ هنوز صفحه‌ی «قلب‌ها تمام شد» ندارد.
if settings.HEARTS_ENFORCED and not has_unlimited_hearts(user_id):
hearts = UserHearts.objects.filter(user_id=user_id).first()
if hearts is not None:
hearts.apply_regen()
if hearts.current_hearts <= 0:
return Response(
{
'detail': 'قلب‌هایت تمام شده؛ کمی صبر کن تا دوباره پر شوند.',
'code': 'no_hearts',
'nextRefillAt': hearts.next_refill_at,
},
status=status.HTTP_403_FORBIDDEN,
)
try:
with transaction.atomic():
UserAnswer.objects.create(
user_id=user_id,
question=question,
choice=choice,
correct=choice.is_correct,
xp_earned=xp_earned,
idempotency_key=idempotency_key,
)
if not choice.is_correct:
UserHearts.objects.get_or_create(user_id=user_id)
hearts = UserHearts.objects.select_for_update().get(user_id=user_id)
hearts.apply_regen()
if not has_unlimited_hearts(user_id):
hearts.lose_heart()
hearts.save(update_fields=UserHearts.REGEN_FIELDS)
hearts_remaining = hearts.current_hearts
else:
hearts = UserHearts.objects.filter(user_id=user_id).first()
hearts_remaining = hearts.current_hearts if hearts else 5
except IntegrityError:
if not idempotency_key:
raise
existing = UserAnswer.objects.filter(
user_id=user_id, question=question, idempotency_key=idempotency_key,
).first()
if existing is None:
raise
choice = existing.choice
xp_earned = existing.xp_earned
# قفل ردیف UserHearts هم اینجا رعایت می‌شود تا این خواندنِ fallback با تغییرات هم‌زمان race نکند.
with transaction.atomic():
hearts = UserHearts.objects.select_for_update().filter(user_id=user_id).first()
hearts_remaining = hearts.current_hearts if hearts else 5
data = {
'correct': choice.is_correct,
'correctOptionId': str(correct_choice.id) if correct_choice else '',
'xpEarned': xp_earned,
'heartsRemaining': hearts_remaining if hearts_remaining is not None else 5,
'mascotMood': 'happy' if choice.is_correct else 'encourage',
}
_record_streak(user_id)
return Response(AnswerResponseSerializer(data).data)
class LessonCompleteView(APIView):
"""POST /api/lessons/{id}/complete — اتمام درس + آمار جدید"""
# userId همیشه از request.user.id گرفته می‌شود (نه ورودیِ کلاینت)، وگرنه کلاینت
# می‌تونست به‌جای هر کاربرِ دیگری xp/coins ثبت کنه.
permission_classes = [IsAuthenticated]
# Idempotency-Key فقط جلوی retry با همون کلید رو می‌گیره؛ برای همینه که
# GuestAwareContentThrottle لازمه (نگاه کنید به تعریفش بالا). نرخ در
# settings (`lesson_complete`، الان ۱۲۰/hour) کمتر از question_answer است
# چون این endpoint رکوردِ ماندگار می‌سازه.
throttle_scope = 'lesson_complete'
throttle_classes = [GuestAwareContentThrottle]
@extend_schema(
request=LessonCompleteRequestSerializer,
responses=LessonCompleteResponseSerializer,
parameters=[
OpenApiParameter(
'Idempotency-Key', OpenApiTypes.STR, OpenApiParameter.HEADER, required=False,
description=(
'کلید اختیاری idempotency (مثل payment). اگه ست بشه، رتری/'
'دابل‌کلیکِ همون submit با همون کلید، دوباره ردیف/جایزه‌ی '
'تکراری نمی‌سازه و نتیجه‌ی همون completion موجود برگردونده می‌شه.'
),
),
],
tags=['Curriculum (content)'],
)
def post(self, request, lesson_id):
lesson = get_object_or_404(Lesson, pk=lesson_id)
serializer = LessonCompleteRequestSerializer(data=request.data)
serializer.is_valid(raise_exception=True)
correct_count = serializer.validated_data['correctCount']
# totalQuestions در بدنه‌ی درخواست پذیرفته می‌شود (سازگاری با schema) اما در محاسبه استفاده نمی‌شود.
# correctCount نباید از تعداد واقعی سوال‌های این درس بیشتر باشد، تا xp/coins متورم نگیرد.
actual_question_count = lesson.questions.count()
if correct_count > actual_question_count:
raise ValidationError({
'correctCount': (
'correctCount نمی‌تواند از تعداد واقعی سوال‌های این درس '
f'({actual_question_count}) بیشتر باشد.'
)
})
# امتیاز فقط برای جواب‌هایی که واقعاً ثبت شده‌اند. پیش‌تر عددِ کلاینت
# (فقط با سقفِ تعدادِ سوال‌ها) پذیرفته می‌شد، پس صدا زدنِ مستقیمِ همین
# endpoint برای هر درس، بی‌جواب دادن، امتیاز و جدولِ رتبه‌بندی را پر می‌کرد.
# ⚠️ جلوی «غلط بزن، کلید را ببین، درست بزن» را نمی‌گیرد
# (verified_correct_count را ببینید)، و همین جواب‌ها در پایانِ آزمونِ
# جزیره دوباره امتیاز می‌گیرند. هر دو در بازبینیِ ۲۰۲۶-۰۹-۲۵ بازتولید شد.
correct_count = min(correct_count, verified_correct_count(request.user.id, lesson_id=lesson.id))
# ratio همیشه بر اساس actual_question_count محاسبه می‌شود، نه totalQuestions ارسالی کلاینت.
ratio = correct_count / (actual_question_count or 1)
stars = 3 if ratio >= 0.9 else 2 if ratio >= 0.6 else 1 if ratio > 0 else 0
potential_xp = correct_count * 10
potential_coins = stars * 5
user_id = request.user.id
idempotency_key = request.headers.get('Idempotency-Key') or None
# درخواست تکراری با همین کلید: نتیجه‌ی قبلی idempotent برگردانده می‌شود.
if idempotency_key:
existing = UserLessonCompletion.objects.filter(
user_id=user_id, lesson=lesson, idempotency_key=idempotency_key,
).first()
if existing is not None:
stats = UserStats.objects.filter(user_id=user_id).first()
stats_payload = {
'progressPercent': stats.progress_percent if stats else 0,
'xp': stats.xp if stats else 0,
'coins': stats.coins if stats else 0,
}
data = {
'stars': existing.stars,
'xpEarned': existing.xp_earned,
'coinsEarned': existing.coins_earned,
'stats': stats_payload,
}
return Response(LessonCompleteResponseSerializer(data).data)
# atomic لازمه چون create پایین‌تر سیگنالِ post_save رو تریگر می‌کنه
# (NodeProgress) و UserStats هم آپدیت می‌شه؛ بدون اون، fail شدنِ save
# روی stats یعنی تکمیل ثبت شده ولی xp/coins یک‌بارمصرف از دست رفته.
# ردیفِ UserStats قفل می‌شه (select_for_update) و چکِ is_first_completion
# داخلِ همون قفل انجام می‌شه تا دو درخواستِ همزمان (دابل‌کلیک) هردو
# جایزه‌ی کاملِ اول رو نگیرن.
try:
with transaction.atomic():
UserStats.objects.get_or_create(user_id=user_id)
stats = UserStats.objects.select_for_update().get(user_id=user_id)
is_first_completion = not UserLessonCompletion.objects.filter(
user_id=user_id, lesson=lesson
).exists()
xp_earned = potential_xp if is_first_completion else 0
coins_earned = potential_coins if is_first_completion else 0
UserLessonCompletion.objects.create(
user_id=user_id,
lesson=lesson,
correct_count=correct_count,
stars=stars,
xp_earned=xp_earned,
coins_earned=coins_earned,
idempotency_key=idempotency_key,
)
stats.xp += xp_earned
stats.coins += coins_earned
stats.progress_percent = grade_progress_percent(
user_id, getattr(request.user, 'grade_id', None) or lesson.node.unit.grade_id,
)
stats.save(update_fields=['xp', 'coins', 'progress_percent'])
# اعلانِ درسِ تکمیل‌شده. تا پیش از این، نوعِ 'lesson_completed'
# در Notification.TYPE_CHOICES تعریف شده بود ولی هیچ‌جای کد
# آن را نمی‌ساخت — یعنی کلِ مسیرِ کوییز هیچ اعلانی تولید
# نمی‌کرد. فقط بارِ اول (همان شرطی که xp/coins می‌دهد)؛
# تکرارِ درس اعلانِ تازه نمی‌سازد.
#
# عمداً داخلِ همین transaction است: اگر نوشتنِ اعلان شکست
# بخورد، تکمیلِ درس هم برنمی‌گردد — هم‌الگو با
# campaigns.services که اعلان و وضعیت را یک واحد می‌داند.
if is_first_completion:
from notifications.services import notify
notify(
user_id=user_id,
type='lesson_completed',
title='درس را کامل کردی',
body=f'«{lesson.title}» را با {stars} ستاره تمام کردی و {xp_earned} امتیاز گرفتی.',
related_id=lesson.id,
)
except IntegrityError:
# قید یکتاییِ سطح DB جلوی درخواست‌های هم‌زمان با همان کلید را می‌گیرد؛
# نتیجه‌ی completion رقیب idempotent برگردانده می‌شود.
if not idempotency_key:
raise
existing = UserLessonCompletion.objects.filter(
user_id=user_id, lesson=lesson, idempotency_key=idempotency_key,
).first()
if existing is None:
raise
stats = UserStats.objects.filter(user_id=user_id).first()
stars = existing.stars
xp_earned = existing.xp_earned
coins_earned = existing.coins_earned
stats_payload = {
'progressPercent': stats.progress_percent if stats else 0,
'xp': stats.xp if stats else 0,
'coins': stats.coins if stats else 0,
}
data = {
'stars': stars,
'xpEarned': xp_earned,
'coinsEarned': coins_earned,
'stats': stats_payload,
}
_record_streak(user_id)
return Response(LessonCompleteResponseSerializer(data).data)
class NodeProgressListView(APIView):
"""
GET /api/progress/nodes?userId=&unit= — لیست وضعیتِ کاربر روی هر Node.
توکن اجباری است. userId قابل قبول است (والد می‌تواند پیشرفت فرزندش را ببیند)،
اما فقط اگر برابر خودِ request.user باشد یا درخواست‌دهنده والدِ تأییدشده‌ی
همان کاربر باشد (FamilyLink با status='accepted')؛ در غیر این صورت 403.
"""
permission_classes = [IsAuthenticated]
@extend_schema(
parameters=[
OpenApiParameter('userId', OpenApiTypes.INT, required=False),
OpenApiParameter('unit', OpenApiTypes.INT, required=False),
],
responses=NodeProgressListResponseSerializer,
tags=['Curriculum (content)'],
)
def get(self, request):
requested_user_id = request.query_params.get('userId')
user_id = int(requested_user_id) if requested_user_id else request.user.id
if user_id != request.user.id:
from family.models import FamilyLink
is_verified_parent = FamilyLink.objects.filter(
parent_user_id=request.user.id, child_user_id=user_id, status='accepted',
).exists()
if not is_verified_parent:
raise PermissionDenied('اجازه‌ی مشاهده‌ی پیشرفتِ این کاربر را ندارید.')
qs = NodeProgress.objects.filter(user_id=user_id).select_related('node')
unit_id = request.query_params.get('unit')
if unit_id:
qs = qs.filter(node__unit_id=unit_id)
data = {'progress': list(qs.order_by('node__unit_id', 'node__order'))}
return Response(NodeProgressListResponseSerializer(data).data)
class QuestionReportView(APIView):
"""
POST /api/questions/{id}/report — «این سوال ایراد دارد»
چرا لازم بود: تنها بازخوردی که تا امروز جمع می‌شد مالِ چتِ دستیار بود.
روی خودِ سوال‌های مسیرِ آموزشی هیچ راهی نبود که کاربر بگوید گزینه‌ی درست
غلط است یا صورتِ سوال گنگ — و کسی که محتوا را نگه می‌دارد هیچ سیگنالی
نداشت جز حدس.
"""
permission_classes = [IsAuthenticated]
throttle_scope = 'question_report'
throttle_classes = [ScopedRateThrottle]
@extend_schema(
request=QuestionReportRequestSerializer,
responses=QuestionReportResponseSerializer,
tags=['Curriculum (content)'],
)
def post(self, request, question_id: int):
question = Question.objects.filter(pk=question_id).first()
if question is None:
raise NotFound('سوال یافت نشد.')
serializer = QuestionReportRequestSerializer(data=request.data)
serializer.is_valid(raise_exception=True)
# گزارشِ بازِ تکراریِ همان کاربر روی همان سوال، ردیفِ تازه نمی‌سازد:
# دابل‌کلیک نباید صف را شلوغ کند و آمار را به‌هم بزند.
report, created = QuestionReport.objects.get_or_create(
question=question,
user_id=request.user.id,
status='open',
defaults={
'reason': serializer.validated_data['reason'],
'note': serializer.validated_data.get('note', ''),
},
)
return Response(
QuestionReportResponseSerializer({
'success': True,
'reportId': report.pk,
'alreadyReported': not created,
}).data,
status=status.HTTP_201_CREATED if created else status.HTTP_200_OK,
)
class NodeQuizView(APIView):
"""
GET /api/nodes/{id}/quiz — یک آزمونِ آماده برای کلِ مبحث.
چرا لازم شد: واحدِ بازی در اپ «مبحث» است (همان جزیره‌ی روی نقشه)، ولی
سوال‌ها به «درس» بسته‌اند و درس در این پروژه ریزترین دانه است — یک نوعِ
مسئله‌ی استخراج‌شده از کتاب، نه یک جلسه‌ی درسی. نتیجه‌اش این بود که هر
درس یکی-دو سوال داشت و اپ برای ساختنِ یک آزمونِ چهارسوالی باید ده‌ها
درخواستِ `lessons/{id}/questions` می‌زد و خودش سرِ هم می‌کرد.
این اندپوینت همان کار را یک‌جا می‌کند: از همه‌ی درس‌های مبحث نمونه
برمی‌دارد و یک آزمون می‌دهد.
ترتیب تصادفی نیست: `?seed=` یا شناسه‌ی کاربر مبنای درهم‌ریزی است تا
دانش‌آموزی که صفحه را رفرش می‌کند همان آزمون را ببیند، نه مجموعه‌ی تازه‌ای
که پیشرفتش را بی‌معنا کند.
"""
throttle_scope = 'read'
throttle_classes = [GuestAwareContentThrottle]
DEFAULT_SIZE = 4
MAX_SIZE = 20
@extend_schema(responses=NodeQuizResponseSerializer, tags=['Curriculum (content)'])
def get(self, request, node_id: int):
node = get_object_or_404(
Node.objects.select_related('unit'), pk=node_id,
)
try:
size = int(request.query_params.get('size', self.DEFAULT_SIZE))
except (TypeError, ValueError):
size = self.DEFAULT_SIZE
size = max(1, min(size, self.MAX_SIZE))
questions = list(
Question.objects
.filter(lesson__node_id=node_id)
.select_related('lesson')
.prefetch_related('choices')
.order_by('lesson__id', 'id')
)
# درهم‌ریزیِ پایدار: همان کاربر روی همان مبحث همیشه همان ترتیب را
# می‌بیند، ولی دو کاربرِ مختلف دو ترتیبِ مختلف.
seed = request.query_params.get('seed') or str(getattr(request.user, 'id', '') or '')
rng = random.Random(f'{node_id}:{seed}')
rng.shuffle(questions)
# حداکثر یک سوال از هر درس تا آزمون روی یک مهارت گیر نکند؛ اگر با این
# شرط به اندازه‌ی لازم نرسیدیم، بقیه از همان استخر پر می‌شوند.
picked, seen_lessons = [], set()
for question in questions:
if question.lesson_id in seen_lessons:
continue
seen_lessons.add(question.lesson_id)
picked.append(question)
if len(picked) >= size:
break
if len(picked) < size:
for question in questions:
if question in picked:
continue
picked.append(question)
if len(picked) >= size:
break
return Response(NodeQuizResponseSerializer({
'nodeId': str(node.pk),
'nodeTitle': node.title,
'unitTitle': node.unit.title,
'questionCount': len(picked),
'requested': size,
'questions': [
{
'id': str(q.pk),
'lessonId': str(q.lesson_id),
'lessonTitle': q.lesson.title,
'type': q.type,
'prompt': q.prompt,
'options': [
{'id': str(c.pk), 'value': c.value} for c in q.choices.all()
],
}
for q in picked
],
}).data)
class NodeQuizCompleteView(APIView):
"""
POST /api/nodes/{id}/quiz/complete — پایانِ آزمونِ یک جزیره.
قاعده ساده است: آزمون که تمام شد، جزیره تمام است و جزیره‌ی بعدی باز
می‌شود، هر نمره‌ای که گرفته باشد. نمره فقط ستاره و امتیاز را تعیین
می‌کند. تا پیش از این اندپوینت، جزیره فقط با تمام کردنِ تک‌تکِ درس‌هایش
(۸ تا ۱۳ درس) تمام می‌شد و اپ که با آزمونِ جزیره بازی می‌کند هیچ‌وقت به
آن نمی‌رسید؛ دانش‌آموز بعد از جزیره‌ی اولِ هر فصل گیر می‌کرد.
فقط بارِ اول امتیاز و سکه می‌دهد (مثلِ lessons/{id}/complete)؛ تکرارِ
آزمون ثبت می‌شود ولی جایزه‌ی تازه ندارد.
"""
permission_classes = [IsAuthenticated]
throttle_scope = 'node_complete'
throttle_classes = [GuestAwareContentThrottle]
@extend_schema(
request=NodeQuizCompleteRequestSerializer,
responses=NodeQuizCompleteResponseSerializer,
parameters=[
OpenApiParameter(
'Idempotency-Key', OpenApiTypes.STR, OpenApiParameter.HEADER, required=False,
description='رتری/دابل‌کلیک با همان کلید ردیف یا جایزه‌ی تکراری نمی‌سازد.',
),
],
tags=['Curriculum (content)'],
)
def post(self, request, node_id: int):
node = get_object_or_404(Node.objects.select_related('unit'), pk=node_id)
serializer = NodeQuizCompleteRequestSerializer(data=request.data)
serializer.is_valid(raise_exception=True)
correct_count = serializer.validated_data['correctCount']
total_questions = serializer.validated_data['totalQuestions']
# سقف‌ها از روی خودِ مبحث، نه از روی حرفِ کلاینت: آزمون بیشتر از
# استخرِ سوال‌های مبحث (و سقفِ NodeQuizView) سوال ندارد، و پاسخِ درست
# بیشتر از سوال‌ها نمی‌شود.
# ⚠️ سقف «کلِ استخر» است (تا ۲۰)، نه آزمونِ چهارسوالی‌ای که واقعاً داده
# شد؛ جواب‌های درستِ مسیرِ درس‌ها هم اینجا دوباره شمرده می‌شوند. قفل بودنِ
# جزیره هم بررسی نمی‌شود: هر جزیره‌ای با correctCount=0 «تمام» می‌شود.
pool = min(
Question.objects.filter(lesson__node_id=node_id).count(),
NodeQuizView.MAX_SIZE,
)
if total_questions > max(pool, 1):
raise ValidationError({
'totalQuestions': f'این مبحث حداکثر {pool} سوال دارد.',
})
if correct_count > total_questions:
raise ValidationError({
'correctCount': 'correctCount نمی‌تواند از totalQuestions بیشتر باشد.',
})
# مثلِ پایانِ درس: فقط جواب‌های درستِ ثبت‌شده در همین مبحث شمرده می‌شوند.
correct_count = min(correct_count, verified_correct_count(request.user.id, node_id=node_id))
ratio = correct_count / total_questions
stars = 3 if ratio >= 0.9 else 2 if ratio >= 0.6 else 1 if ratio > 0 else 0
user_id = request.user.id
idempotency_key = request.headers.get('Idempotency-Key') or None
next_node = next_node_after(node)
def respond(completion, stats):
return Response(NodeQuizCompleteResponseSerializer({
'nodeId': str(node.pk),
'stars': completion.stars,
'xpEarned': completion.xp_earned,
'coinsEarned': completion.coins_earned,
'nextNodeId': str(next_node.pk) if next_node else None,
'stats': {
'progressPercent': stats.progress_percent if stats else 0,
'xp': stats.xp if stats else 0,
'coins': stats.coins if stats else 0,
},
}).data)
if idempotency_key:
existing = UserNodeCompletion.objects.filter(
user_id=user_id, node=node, idempotency_key=idempotency_key,
).first()
if existing is not None:
return respond(existing, UserStats.objects.filter(user_id=user_id).first())
try:
with transaction.atomic():
UserStats.objects.get_or_create(user_id=user_id)
stats = UserStats.objects.select_for_update().get(user_id=user_id)
is_first = not UserNodeCompletion.objects.filter(
user_id=user_id, node=node,
).exists()
completion = UserNodeCompletion.objects.create(
user_id=user_id,
node=node,
correct_count=correct_count,
total_questions=total_questions,
stars=stars,
xp_earned=correct_count * 10 if is_first else 0,
coins_earned=stars * 5 if is_first else 0,
idempotency_key=idempotency_key,
)
stats.xp += completion.xp_earned
stats.coins += completion.coins_earned
stats.progress_percent = grade_progress_percent(
user_id, getattr(request.user, 'grade_id', None) or node.unit.grade_id,
)
stats.save(update_fields=['xp', 'coins', 'progress_percent'])
mark_node_completed_by_quiz(user_id, node)
if is_first:
from notifications.services import notify
notify(
user_id=user_id,
type='node_completed',
title='جزیره را تمام کردی',
body=(
f'«{node.title}» را با {stars} ستاره تمام کردی و '
f'{completion.xp_earned} امتیاز گرفتی.'
),
related_id=node.id,
)
except IntegrityError:
# درخواستِ هم‌زمان با همان کلید؛ نتیجه‌ی رقیب برگردانده می‌شود.
if not idempotency_key:
raise
completion = UserNodeCompletion.objects.filter(
user_id=user_id, node=node, idempotency_key=idempotency_key,
).first()
if completion is None:
raise
stats = UserStats.objects.filter(user_id=user_id).first()
_record_streak(user_id)
return respond(completion, stats)
class NodeLessonsView(APIView):
"""
GET /api/nodes/{id}/lessons — قدم‌های یک مبحث برای نقشه‌ی مهارت.
چرا لازم بود: /api/home کلِ درخت را می‌دهد ولی فقط شناسه‌ی درس‌ها را؛
صفحه‌ی نقشه‌ی مهارت برای هر قدم عنوان، نوع (آزمون/ویدیو)، زیرنویس و
«انجام شد یا نه» می‌خواهد. بدونِ این، فرانت باید برای هر درس یک
درخواستِ intro جدا می‌زد — یعنی ده‌ها درخواست برای یک صفحه.
"""
throttle_scope = 'read'
throttle_classes = [GuestAwareContentThrottle]
@extend_schema(responses=NodeLessonsResponseSerializer, tags=['Curriculum (content)'])
def get(self, request, node_id: int):
node = get_object_or_404(
Node.objects.prefetch_related('lessons__questions'), pk=node_id,
)
completed = set()
user_id = getattr(request.user, 'id', None)
if user_id is not None:
completed = set(
UserLessonCompletion.objects
.filter(user_id=user_id, lesson__node_id=node_id)
.values_list('lesson_id', flat=True)
)
lessons = []
for lesson in node.lessons.all():
if lesson.kind == 'video':
meta = f'{lesson.duration_minutes} دقیقه' if lesson.duration_minutes else ''
else:
count = lesson.questions.count()
meta = f'{count} سوال' if count else ''
lessons.append({
'id': str(lesson.id),
'kind': lesson.kind,
'title': lesson.title,
'meta': meta,
'done': lesson.id in completed,
})
return Response(NodeLessonsResponseSerializer({
'nodeId': str(node.id),
'title': node.title,
'lessons': lessons,
}).data)